โรงพยาบาลระโนด - Ranod Hospital

ความรู้

คู่มืออาการไม่พึงประสงค์ยาบัญชียาสหวิชาชีพ รพ.สต.เครือข่ายอ.ระโนดปี 2557

ตามที่ เครือข่ายบริการสุขภาพ อ.ระโนด ประกอบด้วย โรงพยาบาลระโนด สำนักงานสาธารณสุข อ.ระโนด และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพระดับตำบล (รพ.สต.)  มุ่งเน้นการเข้าถึงบริการของประชาชนในพื้นที่ให้สามารถได้รับบริการสุขภาพที่มีคุณภาพ ตามแนวคิด"ใกล้บ้าน ใกล้ใจ" จึงมีการพิจารณาให้มีการบรรจุยาโรคเรื้อรังประกอบด้วย โรคความดันโลหิตสูง โรคเบาหวาน โรคหอบหืด เป็นต้น เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถเข้ารับบริการโดยได้รับยาที่มีคุณภาพ ปลอดภัย ดังนั้นทางคณะทำงานพัฒนาระบบยาในเครือข่าย รพ.สต.อำเภอระโนด จึงจัดทำคู่มือเกี่ยวกับยาประเภทลดการส่งต่อขึ้น รายละเอียดดังนี้

ชื่อสามัญทางยาข้อบ่งใช้ขนาดยาข้อควรระวังและอาการไม่พึงประสงค์
Amlodepine 5 mgใช้รักษาภาวะความดันโลหิตสูงเริ่มต้น 1 x 1 PC ขนาดสูงสุดไม่เกิน 2 เม็ด/วัน สามารถให้ครั้งเดียว 2 เม็ดวันละ1ครั้งขาบวมทั้ง 2 ข้าง(ลดขนาดยาลงได้ อาจไม่บวม) ใจสั่น หัวใจเต้นเร็ว ชีพจรเต้นเร็ว ชีพจรเต้นช้า (พบบ่อยกว่าชีพจรเต้นเร็ว)
Aspirin 81 mg1. ใช้ลดไข้บรรเทาอาการปวดที่ไม่รุนแรง
2. ลดอาการอักเสบทั้งชนิดเฉียบพลันและเรื้อรัง เช่นโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ ไข้รูมาติก เป็นต้น
3. ป้องกันการเกิดภาวะหลอดเลือดอุดตันเนื่องจากการแข็งตัวของเลือด
4. อาจใช้ลดภาวะเสี่ยงในการเกิด Heart attack
เด็ก: แก้ปวด ลดไข้ 10-15 mg/kg/doseทุก 4-6ชั่วโมง ไม่เกิน4 mg/วัน (ขนาดเหมือน Paracetamol)
ผู้ใหญ่: แก้ปวดลดไข้: 325-650 mg ทุก4-6 ชั่วโมงไม่เกิน4 gm./วัน
ป้องกันMI:75-352 mg/วัน
Acute MI:160-325 MG/วัน หรือตามแพทย์สั่ง
ระคายเคืองทางเดินอาหาร อาจทำให้เกิดเลือดออกในทางเดินอาหารได้ เพิ่ม bleeding time
อาจทำให้หลอดลมหดเกร็ง
แนะนำให้ผู้ป่วยรับประทานยาหลังอาหารหรือนมหรือดื่มน้ำตาม อย่างน้อย1 แก้ว
ถ้าแพ้ยาอาจมีอาการผื่นขึ้น หูอื้อ หูตึง ผื่นขึ้น
Enalapril 5,20 mg ใช้ควบคุมความดันโลหิตสูงและภาวะหัวใจล้มเหลว ขนาดเริ่มต้น 2.5 mg/วัน เพิ่มได้สูงสุด 40 mg/dayแบ่งให้วันละ 1-2 ครั้งความดันโลหิตต่ำ โดยเฉพาะเมื่อใช้ขนาดสูงหรือใช้ร่วมกับยาขับปัสสาวะ
รบกวนการทำงานของไตในผู้ป่วยที่ได้รับ Enalapril ในขนาดที่ใช้รักษาอาจเกิดไตวายอย่างเฉียบพลันได้
ผลต่อระบบเลือด ทำให้จำนวนเม็ดเลือดขาวลดลง มีEosinophills มากกว่าปกติ
อื่นๆ ได้แก่ Azotemia creatinine ในซีรั่ม โปรแตสเวี่ยในเลือดสูง
Furosemide 40 mg 1.บรรเทาอาการบวมจากสาเหตุต่างๆ เช่น โรคหัวใจ โรคตับ โรคไต
2.จัดเป็นยาตัวแรกที่เลือกใช้ในการรักษาภาวะน้ำท่วมปอดอย่างเฉียบพลัน (acute pulmonary edma)
4.ใช้ในการรักษาภาวะไตวายเรื้อรัง(Chronic renal faiure)
ตามแพทย์สั่งคลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร ท้องเดิน
การใช้นานๆมีอาการจากการเสียดุลย์น้ำและอิเลคโตรไลต์เช่น ระดับโซเดียมอิออนในพลาสมาต่ำ ระดับโปแตสเซียมในพลาสมาต่ำ และระดับกรดยูริกในพลาสมาสูง ระดับกลูโคสในพลาสมาสูงผิดปกติ
พิษต่อหู อาจทำให้หูหนวก ทั้งแบบชั่วคราวและถาวร แต่อุบัติการณ์ต่ำ ดังนั้น ควรคำนึงเมื่อมีการใช้ร่วมกับยาที่มีพิษต่อหู เช่น Aminoglycoside
ลดการตอบสนองของหลอดเลือดต่อ pressor amine
ยามีผลรบกวนการได้ยิน ดังนั้น จึงควรระมัดระวังเมื่อมีการใช้ร่วมกับยาปฏิชิวนะที่มีพิษต่อหู และควรตรวจระดับอิเลคโตรไลต์ต่างๆ ในเลือดเป็นระยะๆ
Gemfibrozil 300 mgรักษาภาวะไขมันในเลือดสูง1200 mg/วัน แบ่งให้วันละ 2 ครั้ง ก่อนอาหาร 30 นาทีอาหารไม่ย่อย ปวดท้อง นิ่วในท่อน้ำดี
Glibenclamide 5 mg ใช้รักษาโรคเบาหวานชนิด noninsulin-dependent type2 ใช้ร่วมกับ insulin ในการรักษาโรคเบาหวานชนิด insulin dependent matuitary onset บางราย เพื่อลดขนาดที่ใช้ของinsulin และโอกาสที่จะเกิดาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ รับประทานยาก่อนอาหาร 30 นาทีตามขนาดที่แพทย์สั่ง

ขนาด 2.5 mg -20 mg/day วันละ 1-2 ครั้ง ขนาดสูงสุดไม่เกิน4 เม็ดต่อวัน

1.อาการที่พบบ่อย คือ ภาวะน้ำตาลต่ำ (ใจสั่น เหงือแตก ละอ่อนเพลีย จะเป็นลมหน้ามืด)ซึ่งอาจจะเกิดจากการได้รับยาเกินขนาด รับประทานอาหารผิดเวลา ออกกำลังกายมากเกินไปหรือรับประทานยาที่มีผลต่อการลดระดับน้ำตาลในเลือดร่วมด้วย พบบ่อยในผู้ป่วยสูงอายุและผู้ป่วยที่มีการทำงานของตับและไตไม่ดี

2.อาจทำให้เกิดภาวะwater in-toxification ในผู้ป่วยที่ได้รับน้ำมากเกินไป หรือมีโรคอื่นร่วมด้วย เช่น หัวใจเลือดคั่ง จากผลเสริมฤทธิ์ anti-diuretic hormone ของ chlorpropamide โซเดียมในเลือดต่ำอ่อนเพลีย

Glipizide 5mg ใช้รักษาโรคเบาหวานชนิด non-insulin –dependent type 2รับประทานยาก่อนอาหารตามขนาดที่แพทย์สั่งขนาด 2.5 mg -20 mg/day วันละ 1-2 ครั้งขนาดสูงสุดไม่เกิน 4 เม็ดต่อวันปวดศรีษะ เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียน ท้องผูก แสบท้องเกิดภาวะขาดน้ำและสูญเสียเกลือแร่
Hydrochlorothiazide (HCTZ) 25 mg tabletเป็นยาขับปัสสาวะเพิ่มการขับโซเดียมคลอไรด์และน้ำออกจากร่างกายเป็นยาลดความดันโลหิตในผู้ป่วยที่มีความดันเลือดสูงมักใช้ร่วมกับยาลดความดันชนิดอื่นรักษาอาการบวม:25-100 mg/วัน แบ่งให้วันละ 1-2 ครั้งไม่เกิน 200 mg/วัน HT:25-50 mg/วัน
ผู้สูงอายุ: 12.5-25 mg/วัน
ท้องร่วง เบื่ออาหาร ปวดท้องอย่างรุนแรง ตับทำงานผิดปกติ เวียนศรีษะ ความดันต่ำขณะเปลี่ยนอิริยาบถ
ถ้าใช้ยาติดต่อกันเป็นระยะเวลานาน ทำให้เกิดภาวะแคลเซียมในเลือดสูงและภาวะฟอสเฟตในเลือดต่ำ
ในผู้ป่วยเบาหวาน ยาทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ และปัสสาวะมากขึ้นบ่อยขึ้น
Isosorbide dinitrate 10 mg ป้องกันและรักษาAngina pectoris ,CHF
บรรเทาอาการปวดเนื่องจากการย่อยอาหารไม่สมบูรณ์ และการหดเกร็งของหลอดอาหารร่วมกับการไหลย้อนกลับของอาหาร
ตามแพทย์สั่งหน้าแดง อาการความดันโลหิตต่ำขณะเปลียนท่าทาง ปวดศรีษะ
lightheadness มึนศรีษะ ปากเบี้ยว เล็บเขียว ตาพร่า
Metformin 500 mg ใช้รักษาผู้ป่วยเบาหวานชนิดไม่พึ่งinsulin โดยเฉพาะ ในรายที่ค่อนข้างอ้วน และมักใช้ร่วมกับยากลุ่ม sulfonyl ureaรับประทานยาหลังอาหารขนาดยาตามแพทย์สั่ง
ขนาดยา:500 - 3000 mg/day ครั้งละ 1-2 เม็ด วันละ 1-3 ครั้ง
ขนาดสูงสุดไม่เกิน 6 เม็ดต่อวัน
1.เมื่อใช้ยานี้นานๆต้องวัดระดับ vit.B 12 เพราะว่ายานี้ลดการดูดซึมของ vit. B 12
2.ยานี้ถูกขับออกทางปัสสาวะ ดังนั้น เมื่อใช้ยานี้ควรตรวจการทำงานของไตเป็นระยะๆ
3.ควรหยุดใช้ยานี้ 2-3 วันก่อนการผ่าตัด การทำ I.V.UROGRAPHY ,IV ANGIOGRAPY
4.การใช้ร่วมกับ sulfonylurea ต้องหมั่นตรวจวัดระดับน้ำตาลในเลือดเพราะอาจเกิดภาวะน้ำตาลตกได้
อาการข้างเคียงที่พบบ่อย ได้แก่ เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย ท้องอืด ท้องผูก แสบยอดอก
Metoprolol 100 mgรักษาภาวะความดันโลหิตสูง อาการปวดเค้นยอดอก
ลดความเสี่ยงในการเกิดheart attack ซ้ำ
ตามแพทย์สั่ง
ขนาด:50 -100 มิลลิกรัม วันละ 2 ครั้ง
รู้สึกอ่อนเพลีย หัวใจเต้นช้า(PR<60 ต้องหยุดยา) และอาการความดันเลือดต่ำ
อาการที่พบน้อย ได้แก่ หายใจขัด มือเท้าเย็น ใจสั่น สับสน ปวดเค้น
หน้าอก ปวดศรีษะ ฝันร้าย ประสาทหลอน นอนไม่หลับ คลื่นไส้ แน่นท้อง ท้องร่วง ผื่นขึ้น และอาการแพ้
Prednisolone 5 mgใช้เป็นยาเลือกอันดับแรกในสภาวะที่จำเป็นต้องใช้ systemic corticosteroid ยกเว้นในกรณี adrenocortical insufficiencyตามแพทย์สั่งการให้ยาในขนาดรักษาเป็นเวลานานหรือให้ยาในขนาดสูงจะทำให้เกิดอาการไม่พึงประสงค์ดังนี้
1.ทำให้การหลั่ง endogenous corticorsteroids ลดลงเกิด adrenocortical insufficiency
2.เกิดการคั่งของโซเดียมและน้ำ ทำให้เกิดการบวมน้ำและความดัน
โลหิตสูง นอกจากนี้เพิ่มการบวมน้ำและความดันเลือดสูง นอกจากนี้
เพิ่มการขับถ่ายโปตัสเซียม ทำให้เกิดภาวะเป็นด่าง เนื่องจากโปตัสเซียมในเลือดต่ำ
บางรายอาจเกิดโรคหัวใจเลือดคั่งหรือโรคหัวใจล้มเหลวได้
เพิ่มการขับถ่ายแคลเซี่ยม ทำให้เกิดภาวะแคลเซี่ยมในเลือดต่ำ
ก่อให้เกิดโรคกระดูกพรุน และกระดูกหักได้ 3.ทำให้ผู้ป่วยติดเชื้อแบคทีเรีย ราและไวรัสได้ง่าย
4.ทำให้เกิดอาการปวดกล้ามเนื้อ แผลหายช้า bone matrix ฝ่อ ทำให้เกิดโรคกระดูกพรุน
5.ทำให้เกิดความผิดปกติของระบบต่อมไร้ท่อ ได้แก่ hyper-corticism ประจำเดือนผิดปกติ เกิดภาวะน้ำตาลในเลือดสูง
6.ผลต่อระบบทางเดินอาหาร เกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร
น้ำหนักลด ท้องร่วงหรือท้องผูก ตับอ่อนอักเสบ ระคายเคืองกระเพาะอาหาร ปวดแน่นท้อง และหลอดอาหารอักเสบและเกิดแผลเปื่อย นอกจากนี้ยังทำให้เกิดแผลในกระเพาะอาหารหรือลำไส้
7.ผลต่อระบบประสาท ได้แก่ ปวดศรีษะ วิงเวียนนอนไม่หลับกระสับกระส่าย คลื่นสมองผิดปกติ และชัก นอกจากนี้ยังทำให้เกิดอาการอื่นๆ เช่น เคลิบเคลิ้ม ซึมเคร้า กังวล เป็นต้น 8.ผลทางผิวหนัง ได้แก่ ผิวหนังบาง เป็นสิว เหงื่อออกมาก ขนดก หน้าร้อนแดง ช้ำง่ายและเป็นจ้ำเลือด
9.อาการอื่นๆ ได้แก่ moon face ภาวะ cholesterol ในเลือดสูง ผนังหลอดเลือดแข็งตัว thrombosis ,thromboembolism,fat embolism
และหลอดเลือดดำอักเสบ นอกจากนี้ยังทำให้ความเข้มข้นของวิตามินA,C ในเลือดลดลง
10.ถ้าหยุดยาGlucocorticoid อย่างกะทันหัน อาจทำให้เกิด acute adrenal insufficiency ได้ซึ่งต้องแก้ไขทันที โดยการฉีด Hydrocortisone sodium succinate เข้าหลอดเลือดดำ พร้อมกับการปล่อยdextrose in 0.9%sodium succinate ที่ใช้เริ่มแรก คือ 100-300 มก.ตามด้วย 100 มก.ทุก 8 ชม.จากนั้นจึงค่อยๆลดขนาดยา ส่วนการปล่อยdextrose in 0.9%sodium succinate ให้ใช้จำนวนพอเพียงที่จะแก้ไขการเกิดภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ การสูญเสียโซเดียมและน้ำ
Propanolol 10,40 mg1.ใช้ในภาวะหัวใจเสียจังหวะ ความดันโลหิตสูง ปวดเค้นหน้าอก
2.ใช้ในโรคพิษธัยรอยด์(แก้ใจสั่นเต้นแรง)
3.ใช้ในการป้องกันการกลับเป็นซ้ำของอาการกล้ามเนื้อ หัวใจตายอย่างเฉียบพลัน
ขนาดเริ่มต้น 40 mg วันละ 2  ครั้ง ปรับยาได้ทุก 3-7 วัน ขนาดยาสูงสุด 640 mg/day1.อาการที่พบบ่อย เกิดขึ้นชั่วขณะ คือ  คลื่นไส้ อาเจียน ปวด เกร็งท้อง ท้องร่วง ไม่จำเป็นต้องหยุดใช้ยา และอาการmental depression เช่น นอนไม่หลับ เหนื่อยล้า อ่อนเพลีย light headness ประสาทหลอน มักเกิดการใช้ยาในขนาดสูงเป็นเวลานาน ถ้าหยุดยาอาการจะหายได้
2.อาการของระบบหัวใจหลอดเลือดที่พบมากที่สุด คือ หัวใจเต้นช้า โดยเฉพาะผู้ป่วยที่ได้รับ digitalis ด้วย อาการจะรุนแรงและมีภาวะpurpura หรือ thrombocytopinic purpura และ agranulocytosis ซึ่งพบน้อยมาก

Sulbutamol 2 mg/tabใช้เป็นยาขยายหลอดลม บรรเทาอาการหลอดลมหดเกร็ง หรือใช้ในโรคที่มีการอุดตันของทางเดินหายใจเด็กอายุ6-12 ปี : 2 mg/dose 3-4 ครั้ง/วัน ขนาดยาสูงสุดไม่เกิน24 mg/วัน
เด็กอายุมากกว่า 12 ปีและผู้ใหญ่:2-4 mg/dose วันละ 3-4 ครั้งขนาดยาสูงสุดไม่เกิน 32 mg/วัน
1.ความรุนแรงของอาการขึ้นกับขนาดยา อาการที่พบน้อยแต่มีความสำคัญคือ หัวใจเต้นเร็ว ใจสั่น หลอดเลือดส่วนปลายขยายตัว และอาการทางประสาท
2.อาการอื่นๆที่พบ คือ คลื่นไส้ อาเจียน กล้ามเนื้อเป็นตะคริว ความดันเลือดเพิ่มหรือลด ปวดเค้นอก ปวดและเวียนศรีษะ มีอาการรู้สึกหมุน ตื่นเต้น นอนไม่หลับ อ่อนเพลีย การรับรสผิดปกติ heart burn ง่วงซึม ถ่ายปัสสาวะลำบาก ไอ ระคายเคือง
3.การสูดดม salbutamol ทางปากอาจทำให้ความเข้มข้นของกลูโคสในพลาสมาเพิ่มขึ้นชั่วขณะ ทำให้ผู้ป่วยที่เป็นเบาหวานมีอาการรุนแรงขึ้นและภาวะketoacidosis ทรุดลง
Spironolactone 25 mg1.ความดันโลหิตสูง ไม่นิยมใช้เดี่ยวๆแต่มักนิยมใช้ร่วมกับยากลุ่ม thiazide , loop diuretic
2.อาการบวมจากสาเหตุต่างๆ เช่น โรคหัวใจ โรคตับ โรคไต
3.รักษาภาวะโปแตสเซียมในเลือดต่ำ ในบางรายที่ใช้
4.ใช้ทดสอบผู้ป่วยที่มีภาวะฮอร์โมนอัลโดสเตอโรนสูง (primary aldosteronism)
Edma ,HT,Hypokalemia:25-200 mg/วัน แบ่งให้วันละ 1-2ครั้ง
Primary aldosteronism:100-400mg/วัน แบ่งให้วันละ1-2 ครั้ง
CHF(severe):25mg/วัน สามารถปรับขนาดยาตามสภาวะของผู้ป่วย1-2 ครั้ง/วัน
ปวดท้อง ท้องเดิน
ผื่นผิวหนัง อาจมีอาการเดินโซเซ ปวดศรีษะ
การใช้ยานานๆ มักพบระดับ โปแตสเวียมในพลาสมาสูงผิดปกติ
ภาวะเต้านมโตในผู้ชาย
ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ
*** หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีส่วนผสมแอลกอฮอล์ ยาอาจทำให้ผู้ป่วยต้องเข้าห้องน้ำบ่อยกว่าปกติ ดังนั้น ควรรับประทานยาในตอนเช้า
หากต้องรับประทานยามากว่า 1 มื้อ ต่อวัน จึงควรให้ผู้ป่วยรับประทานยามื้อสุดท้ายก่อน 6 ชั่วโมง
Simvastatin 20 mgรักษาภาวะhyperlipidemia ,hypercholesterolemia hypertriglyceridemiaขนาดยาเริ่มต้น 10-20 mg วันละครั้งตอนเย็น maintenance dose :5-80 mg/วันรบกวนกระเพาะอาหาร เกิดอาการง่วงซึม ตับอ่นอักเสบ ผมร่วง ตับอ่อนอักเสบ สั่น มีความผิดปกติทางระบบประสาท เช่น ซึมเศร้า
Theophylline 200 mgขยายหลอดลมในผู้ป่วยหอบหืด หลอดลมอักเสบเรื้อรัง ถุงลมโป่งพองตามแพทย์สั่งความผิดปกติในระบบทางเดินอาหาร ท้องเสีย คลื่นไส้ อาเจียน ปวดศรีษะ ตื่นเต้น นอนไม่หลับ สับสน มึนงง นอนไม่หลับ  กล้ามเนื้อ

แสดงความคิดเห็น

« 2942
หากท่านไม่ได้เป็นสมาชิก ท่านจำเป็นต้องป้อนตัวอักษรของ Anti-spam word ในช่องข้างบนให้ถูกต้อง
The content of this field is kept private and will not be shown publicly. This mail use for contact via email when someone want to contact you.
Bold Italic Underline Left Center Right Ordered List Bulleted List Horizontal Rule Page break Hyperlink Text Color :) Quote
คำแนะนำ เว็บไซท์นี้สามารถเขียนข้อความในรูปแบบ มาร์คดาวน์ - Markdown Syntax:
  • วิธีการขึ้นบรรทัดใหม่โดยไม่เว้นช่องว่างระหว่างบรรทัด ให้เคาะเว้นวรรค (Space bar) ที่ท้ายบรรทัดจำนวนหนึ่งครั้ง
  • วิธีการขึ้นย่อหน้าใหม่ซึ่งจะมีการเว้นช่องว่างห่างจากบรรทัดด้านบนเล็กน้อย ให้เคาะ Enter จำนวน 2 ครั้ง